Prawo do kontaktu z dzieckiem przysługuje niezależnie od tego, w jakim zakresie wykonywana jest władza rodzicielska. Obowiązujące przepisy jasno wskazują, że zarówno rodzice, jak i małoletnie dziecko mają nie tylko prawo, ale i obowiązek utrzymywania wzajemnych relacji. Kontakty te nie ograniczają się wyłącznie do osobistych spotkań czy zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu. Obejmują również rozmowy telefoniczne, korespondencję oraz porozumiewanie się na odległość, w tym za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Ustalanie kontaktów po rozstaniu rodziców
Jeżeli dziecko na stałe mieszka z jednym z rodziców, najbardziej racjonalnym i zgodnym z dobrem dziecka rozwiązaniem pozostaje porozumienie rodziców dotyczące zasad kontaktów drugiego z nich. Takie ustalenia mogą zostać zawarte zarówno przed wszczęciem postępowania sądowego, jak i już w jego toku. W sytuacji braku porozumienia kompetencję do rozstrzygnięcia tej kwestii przejmuje sąd, który każdorazowo bada okoliczności konkretnej sprawy, kierując się interesem dziecka.
Utrudnianie kontaktów i sankcje finansowe
Prawo przewiduje mechanizmy reagowania na przypadki utrudniania kontaktów z dzieckiem. Jeżeli rodzic, pod którego pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje lub wykonuje niewłaściwie obowiązki wynikające z orzeczenia sądu bądź ugody, sąd może zagrozić mu obowiązkiem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz rodzica uprawnionego do kontaktów. Sankcja ta może dotyczyć każdego niewykonanego spotkania lub innej ustalonej formy kontaktu, na przykład rozmowy telefonicznej. Wysokość kwoty ustalana jest indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji majątkowej i możliwości zarobkowych osoby naruszającej obowiązki.
Opieka naprzemienna jako alternatywa
Coraz częściej w orzecznictwie pojawia się rozwiązanie w postaci opieki naprzemiennej. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dopuszczają wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej po rozwodzie lub rozstaniu, o ile oboje rodzice wyrażą na to zgodę, a rozwiązanie to będzie zgodne z dobrem dziecka. W praktyce oznacza to, że dziecko przebywa na zmianę u każdego z rodziców według ustalonego harmonogramu, na przykład w systemie tygodniowym lub w określonych dniach miesiąca.
Opieka naprzemienna a obowiązek alimentacyjny
W przypadku opieki naprzemiennej sąd może w odmienny sposób uregulować kwestie finansowe. Zdarza się, że rodzice samodzielnie ponoszą koszty utrzymania dziecka w okresach, gdy dziecko przebywa pod ich opieką, natomiast pozostałe wydatki, takie jak koszty edukacji, leczenia czy zajęć dodatkowych, dzielone są po równo. Każdorazowo jednak rozwiązanie to musi odpowiadać realnym potrzebom dziecka i możliwościom finansowym rodziców.
Plan wychowawczy i dobro dziecka
Warunkiem zastosowania opieki naprzemiennej jest przedstawienie sądowi porozumienia rodzicielskiego, potocznie określanego jako plan wychowawczy. Dokument ten powinien precyzyjnie regulować harmonogram pobytu dziecka, zasady spędzania świąt, wakacji i ferii oraz sposób podejmowania decyzji dotyczących spraw istotnych dla dziecka. Sąd akceptuje plan wychowawczy wyłącznie wtedy, gdy uzna, że zapewnia on dziecku stabilność i nie narusza jego dobra.
—
Materiał powstał przy współpracy z Sądecką Kancelarią Adwokacką – Adwokat Iwona Mastalerz, mieszczącą się przy ul. Gabriela Narutowicza 3 w Nowym Sączu. Kancelaria specjalizuje się m.in. w prawie rodzinnym, w tym w sprawach dotyczących kontaktów z dzieckiem, władzy rodzicielskiej oraz opieki naprzemiennej. Więcej informacji dostępnych jest na stronie: https://www.kancelaria-mastalerz.pl/.
